Mudri mudrac reče

Historija biljezi o sirenju islama u BiH edan od najvaznijih fenomena u historiji Bosne i Hercegovine predstavlja proces masovnog prihvacanja islama ad strane domaceg sranovnistva, sro je vremenom dovelo do nastajanja specificnog bosansko-muslimanskog identiteta i, u konacnici, do profiliranja bosnjacke nacije. Krajem XIV stoljeca, u vrijeme dok je srednjovjekovna bosanska drzava pod vlascu kralja TvnkaI Kotromanica bila na vrhuncu svoje vojno-politicke i ekonomske moci, bosansko stanovniswo zva- nicno se susmxe sa islamom. U tom periodu Osmanska carevina intenzivno zauzima ove prostore. lstina. neki autori isticu da su prvi dodiri Bosne s islamom bili znatno prije. pa cak i da su neki pripadnici islamaiivjeli na bosanskim prostorima stoljecima prije dolaska Osmanlija. No, prve hi- srorijski zabiljeiene cinjenice prihvacanja islama od strane domafeg slavenskog stanovnistva na te- ritoriju srednjovjekovne Bosne (Bosnjana) potjecu rek iz XV stoljeca, u vrijeme slabljenja bosanske drzave i we jaceg urjecaja Osmanlija na njezlnom teritoriju.Iz polovine XV stoljeca potjecu vijesti o stalnom boravku Osmanlija u Vrhbosni (vilajet Hodidjed iIi Saraj-ovasi).Biološko nasljedivanje je zajednička osobina svih živih bića i nalazi se u osnovi procesa razmnožavanja. Zakonitosti koje vladaju u procesima nasljedivanja proučava biološka disciplina genetika. Zadaci genetike su: utvrditi kako se prenose osobine s roditelja na potomstvo. Na koji se način osobine mijenjaju i stiču nove? Kako primijeniti spoznaje iz genetike u praksi. Ocem moderne genetike smatra se Gregor Mendel, čuven po eksperimentima na grašku i zakonima koje je postavio. Prema vrsti organizama čiju promjenljivost i nasljedivanje proučava, genetika se dijeli na: genetiku mikroorganizama, biljaka, životinja i čovjeka. Svoju primjenu u praksi genetika najviše ostvaruje preko procesa biotehnologije i genetičkog inžinjerstva u medicini, agronomiji, veterini, šumarstvu, poljoprivredi, farmaciji i sl. U prirodi postoje dva tipa nukleinskih kiselina: dezoksiribonukleinska (skraćeno DNK) i ribonukleinska kiselina (RNK). DNK se nalazi uglavnom u jedru, ali je ima i u citoplazmi, dok se RNK nalazi i u jedru i u citoplazmi. Molekul DNK je graden od velikog broja osnovnih jedinica nukleotida. Svaki nukleotid se sastoji od tri komponente: 1. jednog molekula azotne baze, 2. jednog molekula šećera pentoze (monosaharid sa pet ugljikovih atoma – dezoksiriboza) 3. jedne fosfatne grupe. DNK je gradena od dva polinukleotidna lanca koji su spiralno uvijeni oko zajedničke ose. DNK je jedina molekula u živom svijetu koja ima sposobnost da se umnožava (stvara svoje vlastite kopije). Umnožavanje molekula dešava se neposredno pred diobu ćelije. Od dva lanca roditeljske molekule DNK nastaju dvije nove molekule DNK sa istim redoslijedom nukleotida kao i roditeljska molekula. RNK predstavlja jednostruki lanac nukleotida. Molekule RNK su mnogo manje veličine od molekula DNK i obično se nalaze u citoplazmi, mada se jedna manja količina nalazi i u jedru (uglavnom u jedarcetu). Umjesto dezoksiriboze, nukleotidi RNK sadrže šećer ribozu, a umjesto timina sadrže azotnu bazu uracil. BIOSINTEZA BJELANČEVINA Bjelančevinesu osnovne organske tvariod kojih je izradena ćelija, a imajui ulogu u kontroli i funkcionisanju ćelije preko enzima, jer su enzimi bjelančevine. Najvažnije svojstvo svih živih éelja je sposobnost da sintetizuju bjelančevine. Celje sintetišu bjelančevine iz aminokiselina. Celijske organele koje imaju ulogu u s intezi bjelančevina su ribosomi, a molekula koja ima uputu za izgled bjelančevina je DNK. Uloga DNK kao nasjedne supstance, sastoji se u tome da odreduje broj i raspored aminokiselina prilik bjelančevina. Razni dijelovi DNK odreduju sintezu različith bjelančevina. Jedan molekul DNK učestvuje u sintezi nekoliko desetina različith bjelančevina. Svaki dio DNK koji odreduje sintezu jednog molekula bjelančevina naziva se gen. Gen dakle predstavlja osnovnu jedinicu nasljedne informacije spremljene u DNK DNK je osnovni nasljedni materijal. Ona je glavna veza izmedu roditelja i potomaka, odnosno između uzastopnih generacija. Kako i na koji način DNK može determinisati nasljedne osobine? Na koji način struktura DNK odreduje strukturu bjelančevina? Odgovor na to pitanje dala je Teorija genetičke informacije koja glasi: DNK upravlja razvitkom pojedinih nasljednih osobina zato što struktura DNK sadrži informaciju za sintezu raznih bjelančevina u ćelijama.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *